विनोदी नाटकांचें गांभिर्य वळखुया

By Sandesh Prabhudesai (EdiThought)
27 March 2013 14:02 IST

आज संवसारीक रंगभूंय दीस. जागतीक रंगभूंय संस्था 27 मार्च हो दीस 1961 सावन संवसारभर मनयता. ते निमतान रंगभुंयेच्या संवसारांत वेगवेगळ्यो कार्यावळी जातातच, पूण ही संस्था ह्या दिसा खातीर नाट्य मळावेली एक व्यक्ती वेंचून काडटा. ती ह्या दिसा रंगुभुंयेच्या पुराय विश्वाक एक वैश्वीक संदेश दिता. ह्या वर्सा ते खातीर तांणी वेंचून काडला तो दारियो फो ह्या महान इटालियन नाटककाराक. दारियो फो हे एक विनोदी कलाकार. 1997 वर्सा तांकां तांच्या कार्याची दखल घेवन साहित्यांतलो नोबेल पुरस्कार फावो जाल्लो. सध्या संवसारभर आशिल्ल्या परिस्थितींतल्यान भायर सरपा खातीर विनोदी रंगभुंयेचो वापर करया असो उलो तांणी मारला.

दुसरे वटेन गोंयांत सध्या विनोदी रंगभूंय लोकप्रिय जावंक लागल्या देखून तिची धजा मारपाचें काम चल्लां. हे रंगभुंयेचो फटको गंभीर नाटकांक बसपाक लागला असोय युक्तिवाद कांय नाट्य मळावेले फांकिवंत करपाक लागल्यात. हाका लागून विनोदी कलाकारांमदीं निर्शेवणी येवंक लागल्या. तांकां लोकांकडल्यान उपाट प्रतिसाद मेळटा आसलो तरीय. आतां मेरेन कांय न्ही म्हणल्यार ह्या विशयाचेर राज्य पावंड्यार आनी राष्ट्रीय पावंड्यार लेगीत गोंयांत तीन म्हत्वाचे परिसंवाद जाल्यात. तसो विनोदी नाटकाक कोणे न्हयकारिल्लो ना. पूण आपलेपणान आपणायिल्लोय ना. विनोदी नाटकां दर्जेदार आसचीं हो जरी भायलो सूर आसलो तरी नाट्य क्षेत्र विनोदी नाटकांनी बेसूर करून उडयलां अशीच भितरली पिरंगणी चड कानार पडटा.

विनोद हो तसो फकांडार उडोवपाचो विशय निखालस न्हय. उरफाटो विनोद हो सगळ्यांत गंभीर विशय. खंयच्याय विशयाचें गांभिर्य आमी विनोदांतल्यान जितलें परिणामकारकपणाक सांगपाक शकतात तितलें आनीक खंयच्याच प्रकारांतल्यान जायना. हांसयत हांसयत मार्मिकपणान हांगां थंय खुटले घालीत महत्वाचो मुद्दो लोकांचे तकलेंत घालपाचो हो सगळ्यांत प्रभावी प्रकार. कोणाच्याय शारिरीक वा मानसीक व्यंगांचेर पचकावप म्हणल्यार विनोद न्हय. स्वताक शारिरीक वा मानसीकरित्या घटमूट समजुपी प्रवृत्तींचें तें एक व्यंगूच. एक विकृतीय म्हणल्यार जाता. उरफाटें समाजाचे उदरगतीक आडखळ हाडपी गजालींचेर व्यंगात्मक पद्दतीन खुटलावन हांसयत हांसयत गंभीर करपी विनोद ही खरी आव्हानात्मक कला. तिची उदरगत जावप आयचे घडयेक साप्प गरजेची. आनी गोंयच्या नाटककारांमुखार आशिल्लें हें एक आव्हान. एका तेंपार चार्ली चॅप्लिनान तें घेतिल्लें आनी येसस्वीय करून दाखयिल्लें. आज सगळ्याच नाट्य कलाकारांनी तें दायज मुखार व्हरपाक जाय.

आनीक एके गजालीचेर नाटककारांनी विचार केल्यार खूब बरें जातलें. माची, म्हणल्यार प्रेक्षकांपरस मात्शी उंचायेर उबारिल्ली सुवात, आनी हे सुवातेवेल्यान करतात तें नाटक, हेर सगळे पारंपारीक लोककलेचे प्रकार ही एक समजणी. तशीच फकत प्रत्यक्ष प्रेक्षकाक पळोवन करतात तेंच नाटक ही आनीक एक समजणी. ऑक्सफर्ड शब्दकोशांत लेगीत बरोवन सादर करपाची कला म्हणल्यार नाटक आनी माचयेवेल्यान वा वितरावणेंतल्यान नाट्यरुपान सादर करतात तें नाटक अशी नाटकाची व्याख्या केल्या. हें खंयच्याय माध्यमांतल्यान जावं येता. प्रेक्षकांच्याच पावंड्याचेर आशिल्ल्या मांडावेल्यान जावं येता, रस्त्यावेल्या रस्ता नाट्यांतल्यान जावं येता, रेडियोवेल्यान जावं येता, टीव्हीवेल्यान जावं येता, एमपीथ्री प्लॅयरांतल्यान जावं येता वा मोबायलांतल्यान लेगीत जावं येता. हीं सगळीं बदलत वचपी माध्यमां. म्हत्वाची ती संवादांतल्यान आनी प्रसंगांतल्यान उबी जावपी कलाकृती.

आमी गोंयांत आनीक एक विभाजणी करतात. तियात्र वेगळो आनी नाटक वेगळें. नाटकाक वेगळो दर्जो आसता आनी तियात्राक वेगळो. खरें म्हणल्यार हो वेगळोचार. कलाकृती आनी कलाकारांक फोडपाची करणी. खरी गरज आसा ती कलाकारांचे वांटे घालनासतना समेस्त नाट्य कलाकारांक एकठांय हाडपाची आनी नाट्य कलाकृतीची सोबाय दिसान दीस वाडयत वचपाची. आजकाल संवसार खूपच नेटान धावंक लागला. ताचे वांगडा धांवतना आमीय खर्शेतात. पुरो जाता. शरिरापरस मनाक चड पुरो जाता. अशे परिस्थितींत विनोदाक लागीं करप साहजीक आसा. देखून हालींसराक माची धरून टीव्ही मेरेन आनी पुस्तकां धरून मोबायला मेरेन सगळ्याच माध्यमांनी विनोद चड लोकप्रिय जावंक लागला. तशें जाल्यार लोकांचे रुचिचो दर्जो देंवला देखून हें अशें जाता अशें म्हणल्यार फकत कलाकार लोकांकडल्यान पयस वतलो; आनीक कांयच जावचें ना.  

तेन्ना तर दारियो फो सांगतात तें आमकां चडूच मनार घेवचें पडटलें. विनोदी प्रकारांतल्यान नाट्यक्षेत्र फुडें व्हरपाचें आव्हान घेवचें पडटलें. ताची धजा मारचे परस हो प्रकार फुलोवन लोकांच्या काळजांत घर करचें पडटलें. समेस्त मनीस जातीक सतावपी गंभीर विशय विनोदी स्वरुपांतल्यान मांडचे पडटले. म्हणल्यार गंभीर स्वरुपाचीं नाटकां बंद करचीं पडटलीं अशें न्हय. पूण विनोदी स्वरुपाक कुशीक उडोवप परवडचें ना. उरफाटें संवसाराक मनीसपणाचे वाटेर व्हरपा खातीर विनोदी रंगभुंयेची जाणविकायेन उदरगत करची पडटली. फकत माचयेवेल्या सादरीकरणांतल्यान न्हय, तर सगळ्याच माध्यमांतल्यान.

मंगळूरचे कवी चाफ्रा डिकॉस्टा सांगताले – काळजांत वचूंक पोटांतल्यान वाट. आज दारियो फो सांगतात – मनांत वचूंक विनोदांतल्यान वाट. संवसारीक रंगभूंय दिसा दिल्लो हो ह्या महान कलाकाराचो संदेश निखटो विनोद म्हणून सोडून दिलो जायत जाल्यार, मतींत दवरात, घडये आमचेरच रडपाची पाळी येत. 

Disclaimer: Views expressed above are the author's own.

Blogger's Profile

Sandesh Prabhudesai (EdiThought)

Sandesh Prabhudesai is a journalist, presently the Editor of goanews.com, Goa's oldest exclusive news website since 1996. He has earlier worked as the Editor-in-Chief of Prudent & Goa365, Goa's TV channels and Editor of Sunaparant, besides working as a reporter for Goan and national dailies & weeklies in English and Marathi since 1987. He also reports for the BBC. He is also actively involved in literary and cultural activities. After retirement from day-to-day journalism in 2020, he is into Re-Search Journalism (पुनर्सोद पत्रकारिता), focusing on analytical articles, Video programs & Books.

Drop a comment

Enter The Code Displayed hereRefresh Image


Previous Comments

Dyanesh well said. Aaichi Kokani naataka mhanje ek joke zaala. Tiyatrache tar vicharroch naka, etle kamartial zala ki ulavpaache naa.

- AC, Goa | 29 th March 2013 01:13

 

Pun hee nataka vinodi assa mhanun dhaja marap chalana. Kaay aapavad sodlyar hee nataka HASYASPAD aastat hech chaad khare.

- Dnyanesh Moghe, Mapusa | 28 th March 2013 08:44

 

After reading this article, I don't know to cry or laugh!

- AC, Goa | 28 th March 2013 00:09

 

Related Blogs