कोण गुन्यांवकारी? कोण दोशी?

By Sandesh Prabhudesai
13 October 2013 17:34 IST

लालू प्रसाद यादव ही व्यक्ती भारतीय राजकारणाच्या इतिहासांत अजरंवर उरतली. विद्यार्थी दशेंत जयप्रकाश नारायणाच्या संपूर्ण क्रांती चळवळींतलो एक खडेगांठ विद्यार्थी फुडारी म्हूण पाटणा विद्यापिठाच्या विद्यार्थी मंडळाचो हो सरचिटणीस मुखार सरलो. आणिबाणीआड जाल्ल्या नागरी झुजाचो परिणाम म्हणून 1977 वर्सा जाल्ले लोकसभा वेंचणुकेंत जयप्रकाशाच्या जनता दलान इतिहास घडयलो आनी भारतांतलें पयलेंच बिगर-काँग्रेसी सरकार स्थापन केलें. तेन्ना लोकसभेंतलो सगळ्यांत तरणाटो खासदार म्हूण मान मेळोवपी हो 29 वर्सांचो तरणाटो.

आज परत एक फावट 36 वर्सांनी हे व्यक्तीन लोकसभेंत आनीक एक इतिहास घडयला. 65 वर्सांचे पिरायेचेर. कोट्यांनी रुपयांच्या खावड भ्रश्टाचार प्रकरणांत दोशी थारिल्ल्यान गुन्यांवकारी म्हूण अपात्र थारपी लालू हो लोकसभेंतलो पयलो खासदार थारला. हे मजगतीं तो बिहार विधानसभेंत वेंचून आयला आनी मुख्यमंत्रीपदाच्या काळांत खावड भ्रश्टाचाराच्या प्रकरणांत गुन्यांवकारी थारिल्ल्यान कितलेशेच फावट बंदखणूय भोगून आयला. तरिकूय लोकांनी ह्या गुन्यांवकाराक परत वेंचून लोकसभेचेर धाडला आनी ताणे थंय रेल्वेमंत्री म्हूण 2004 ते 2009 अशीं पांच वर्सां सत्ताय भोगल्या. ही आमची लोकांनी लोकांखातीर वेंचून दिवपाची लोकांची लोकशाय! आनी फाटल्या 66 वर्सांत जाल्ली ही लोकशायेची प्रगती!!

लालू हें भारतीय लोकशायेचें प्रातिनिधीक स्वरूप. पाटलीपुत्रासारक्या (पाटणाचें इतिहासीक नांव) इतिहासीक थळांतल्यान वेंचून आयिल्ली ही व्यक्ती. मगध, मौर्य, गुप्ता आनी उपरांत मुघल साम्राज्यांची ही कितलेशेच शेंकडे राजधानी आशिल्ली. ह्या शाराक आनी पुराय बिहाराक फकत साम्राज्यशाहींचीच न्हय तर उच्च आनी नैतीक शिक्षणाची परंपरा आसा. हांगांचें पाटणा विद्यापीठ तर 1917 वर्सा स्थापन जाल्लें भारतीय उपखंडांतलें तेन्नाचें सातवें आधुनीक विश्वविद्यालय.

लालून आनी ताच्या सारक्या कितल्याशाच गुन्यावकारांक वेंचून दिवपी लोकांनी ही परंपरा रसातळाक पावयली. ह्याच पाटलीपुत्रांतल्यान चाणक्यनितीवरवीं मौर्य साम्राज्य स्थापन करपी आर्य चाणक्याच्या डावपेचांक लेगीत लजेक घालपी करण्यो करून राजकारणाची एक नवी परंपरा ह्या भारत देसांत प्रस्थापीत केली. ह्या बिहारांत जमीनदारांच्यो भुमी सेना आसात. तांचे मुखेली काँग्रेस, भाजपा, राजडा अश्या खंयच्याय पक्षांनी घुसतात, पूण निमणे तेच राज्य करतात. सामान्यांचो आवाज खंयच आयकूंक येना.

तशी दिल्लीसावन गल्लीमेरेन हीच परिस्थिती. आमी गोंयांत काणकोणासारक्या अर्थीक दिश्टीन फाटीं आशिल्ल्या तालुक्याक ‘मागाशिल्लो’ म्हणटात. आनी मॉँत क्रूझासावन चर्चिल आलेमांव आनी आतां मिकी पाशेको मेरेन स्मगलिंग वा गुंडगिरीचो इतिहास आशिल्ल्या व्यक्तींक परत परत हड्डें फुलोवन वेंचून दिवपी साश्ट म्हालाक ‘फुडारिल्लो’ (प्रॉग्रॅसिव्ह) तालुको म्हणटात.

काणकोणांत इजिदोर फॅर्नांडीसा सारकी एक व्यक्ती राजकारणांत भितर सरली. विधानसभेच्या एकाच काळांत ताणे तीन फावटीं पक्षांतर केलें. दोन खेपे तो वेंचून आयलो. एके खेपे तर मनोहर पर्रीकार धरून सगळो भारतीय जनता पक्ष ताचे खातीर रात-दीस वावुरलो. एके खेपे प्रतापसिंग राणे धरून सगळे काँग्रेसवाले वावुरले. पूण तिसरे खेपे तेन्नाच्या पैंगीण मतदारसंघांतल्या सुजाण मतदारांनीच ताका भायरायलो. पयसो आनी सोऱ्याच्या नेटार कोणूय केन्नाय खंयच्यानूय वेंचून येवपाक शकता ही समजणी फट थारावपी जागृत लोकशायेचो काणकोण तालुको आमचे दिश्टीन मागाशिल्लो. आनी साश्ट फुडारिल्लो!

वटहुकूम हरशींय शक्य नाशिल्लो?

हे अशे सगळे फाटभुंयेर आमी सध्या सर्वोच्च न्यायालयान दोशी गुन्यांवकारी खासदार आनी आमदारांक अपात्र थारावपाच्या निवाड्याचेर भासाभास करतात. ह्या सगळ्या खासदार आनी आमदारांक साल्वार करचे खातीर सत्तेर आशिल्ल्या काँग्रेस सरकारान वटहुकूम काडपाचें थारायल्लें. सध्या तो वटहुकूम रद्द केला. देखूनच राष्ट्रवादी जनता दलाचे फुडारी लालू प्रसाद यादव आनी काँग्रेसीचे खासदार रशीद मन्सूर अपात्र थारल्यात. कोण म्हणटा भाजपान राष्ट्रपती मेरेन वचून विरोध केलो देखून हो वटहुकूम फाटीं घेतलो जाल्यार कोण म्हणटा राहुल गांधीन ‘नॉन्सेन्स ऑर्डिनन्स’ म्हणून ताका विरोध केलो देखून तो फाटीं घेतलो.

प्रत्यक्षांत पांच राज्यांच्यो विधानसभा वेंचणुको आनी उपरांत पुराय देशाची लोकसभा वेंचणूक हांचे फाटभुंयेर ह्या निर्णयाआड मतदानावरवीं लोकक्षोभ उसळपाचीं चिन्नां स्पश्टपणान दिसपाक लागलीं तेन्नाच हे फुडारी आनी पक्ष थर्त भियेले. मतदाराच्या दरबारांत आमकां सगळ्यांकूच गुन्यांवकारी थारावन गोळाक मारतले म्हूण गळसणले आनी झक मारीत वटहुकूम फाटीं घेतलो. दुर्दैवान जनतेक आपली ही ताकद होलमना देखूनच असले गुन्यांवकारी वृत्तीचे लोक संसद आनी विधानसभांनी वेंचून वतात. तांकां भायर मारपाक न्यायालय जाय पडटा हीच खरें म्हणल्यार लोकशायेची आनी पुराय वेंचणूक प्रक्रियेचीच शोकांतिका.

देशांतले सगळ्यांत म्हालगडे विद्वान वकील फली नरीमन हांच्या मतान हरशींय हो वटहुकूम राष्ट्रपती भवनांत तग धरनाशिल्लो. कारण ह्या वटहुकुमाचो तपशील आशिल्लें एक विधेयक संसदेंत पडून आसा. तें अभ्यासा खातीर चिकित्सा समितीकडेन सोंपयलां. एक विधेयक अशें समितीमुखार पडिल्लें आसतना ताचो वटहुकूम करप कायद्यान शक्य आसना.

ही जाली तांत्रीक बाब. पूण आज तो वटहुकूम आसलो तरी फाल्यां तो स सप्तकांभितर संमती खातीर लोकसभा आनी राज्यसभेंत येवचोच पडटा आनी थंय भोवमतान संमत करचोच पडटा. सध्या सत्ताधारी युपीएलागीं खंयचोय कायदो संमत करून घेवचे खातीर लोकसभेंत भोवमत आसत, पूण राज्यसभेंत ना. ते भायर लोकसभा वेंचणुकेचे फाटभुंयेर बिगर-युपीएचे खासदार लोकसभेंत लेगीत एकठांय जाल्यार वटहुकूम संमत जातलोच हाची खात्री ना. अश्या वेळार सगळ्याच पक्षांची संमती नासल्यार वटहुकूम काडपाचें धाडस खंयचोय सत्ताधारी दाखयतलो?

सगळ्याच पक्षांनी 72 गुन्यांवकारी खासदार

हांगांच तर खरी गोम आसा. कारण सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशा प्रमाण गेल्यार सध्याचे संसदेंतले उणेच 72 खासदार अपात्रतेची तरसाद तकलेर हुमकळावन बसल्यात. असोसियेशन ऑफ डॅमॉक्रॅटिक रिफॉर्मस् (एडीआर) ही संस्था असलीच सगळी म्हायती पुंजावन आपले वॅबसायटीचेर घालता. तांणी केल्ल्या अभ्यासा प्रमाण ह्या 72 खासदारांवेले गंभीर स्वरुपाचे गुन्यांव सिद्ध जावंक शकतात आनी ते अपात्र थारपाक शकतात. तातूंत सगळ्यांत चड खासदार आसात विरोधी पक्ष भाजपाचे. वट्ट 18. ते उपरांत काँग्रेसीचे 14, समाजवादी पक्षाचे आठ, बहुजन समाज पक्षाचे स, ऑल इंडिया अण्णा द्रमुकाचे चार, जनता दल-युनायटेडाचे तीन आनी मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे लेगीत दोग जाण. हेच गुन्यांवकारी वृत्तीक लागून पश्चिम बंगालाच्या मतदारांनी माकपाचो फाटले विधानसभा वेंचणुकेंत धूप केल्लो.

तात्पर्य – गुन्यांवकारी केशी आशिल्ले खासदार फकत काँग्रेसींत आनी युपीएंत नात, तर सगळ्याच पक्षांनी आसात. देखून हो कायदो करपाक संसदेच्या दोनूय सभाघरांनी तेंको मेळटलो हें गृहीत धरूनच सरकारान हो वटहुकूम काडपाचो निर्णय घेतिल्लो. कारण असले बाबतींत खंयच्याच पक्षांत कांयच फरक ना. सगळेच गुन्यांवकारी आनी तांचे राखणे.

आनी हो बेठोच अदमास न्हय. 10 जुलयाक सर्वोच्च न्यायालयान दोन म्हत्वाचे निवाडे दिले. पयल्या निवाड्यांत पाटणा उच्च न्यायालयाचो निवाडो उखलून धरिल्लो. कितें सांगिल्लें तातूंत? बंदखणींत वा कादयेंत आशिल्ल्या गुन्यांवकारांक वेंचणूक लढोवपाक मेळची ना. ते खातीर दोनूय न्यायालयांनी लोकप्रतिनिधी कायद्यांतल्या कलमांचो आदार घेतिल्लो. कितें करचें सगळ्या पक्षांच्या सगळ्या खासदारांनी? सरकारान बेगोबेग लोकप्रतिनिधी कायद्यांत ‘सुदारणा’ करपाचें विधेयक हाडलें. 27 ऑगस्टाक तें राज्यसभेंत संमत जालें. 6 सप्टेंबराक लोकसभेंत. हे सुदारणेन न्यायालयांनी केल्ली तरतूदच भायर मारली. मजा म्हणल्यार ह्या विधेयकाचेर दोनूय सभाघरांनी कुस्कुटाचीय चर्चा जाली ना. सगळे चिडीचूप. मोन्यांनी आपापली वेवस्था करून घेतली.

दुसरो निवाडो आशिल्लो दोशी गुन्यांवकारांक अपात्र करपाचो. खरें म्हणल्यार तशी तरतदू लोकप्रतिनिधी कायद्यांतच आसा. कलम 8 (3) खाला. पूण मुखार कलम 8 (4) खाला तीन म्हयन्यांभितर अपील करपाची सवलत आसा. सर्वोच्च न्यायालयान हें कलम 8 (4) असंविधानीक आसा असो निवाडो दिलो. म्हणटकीर आपसूकच कलम 8 (3) लागू जालें. गुन्यांवकाराक अपात्र करपाचें. होय निवाडो घुवंडावपाक सरकारान विधेयक तयार केल्लें. पूण त्या दिसांनी विरोधकांनी सभाघरांचें कामकाजूच आडावन दवरिल्लें. देखून तें विधेयक चिकित्सा समितीकडेन गेलें आनी अधिवेशन सोंपलें. देखून हो वटहुकूम. हरशीं त्या विधेयकाक बिजू जनता दल सोडून कोणेच तत्वशा विरोध केल्लो नाशिल्लो. विरोधकांनी हेर विशयांचेर कामकाज आडावंक नाशिल्लें जाल्यार घडये हेंय विधेयक कसलीच चर्चा जायनासतना संमत जावपाचें.

खरें म्हणल्यार हो वटहुकूम येवपाक जाय आशिल्लो. कारण स सप्तकां भितर तो दोनूय सभाघरांनी संमत करचो पडटा. सध्या वेंचणूक काय बेगीन जावपाची ना. लोकसभेचो काळ फुडल्या वर्सा मे म्हयन्यांत सोंपतलो. ताचे आदीं आनीक एक तरी अधिवेशन आपोवचेंच पडटलें. तेन्ना सगळेच पक्ष कितें भुमिका घेतात तें पळोवपाक मेळपाचें. कादयेंत आशिल्ल्या आपल्या वांगड्याक वेंचणूक लढोवपाक मेळची म्हूण कसलीच चर्चा करिनासतना कायदोच बदलावपी हे लोकप्रतिनिधी गुन्यांवांचो आरोप आशिल्ल्या आपल्या वांगड्यांक भायर मारताशिल्ले अशें दिसता आसत जाल्यार आमी मुर्खांच्या नंदनवनांत वावुरतात अशेंच म्हणचें पडटलें. लोकसभेची वेंचणूक सोडूनच दियात, सध्या पांच राज्यांनी 11 नोव्हेंबरासावन विधानसभा वेंचणुको जावपाच्यो आसात. थंय आसात ते गुन्यांवकारी आरोपी आमदार पळयल्यार तकलेंत लख्ख उजवाड पडटा.

5 राज्यांतले 21 टक्के आमदार गुन्यांवकारी 

एडीआर हे संस्थेन हाचेरूय म्हायती एकठांय केल्या. दिल्ली, राजस्थान, मध्य प्रदेश, छत्तीसगढ आनी मिझोरामांत ह्यो वेंचणुको जावपाच्यो आसात. सध्या ह्या पांचूय राज्यांनी मेळून वट्ट 607 आमदार आसात. तातूंत 128 आमदारांची फाटभुंय गुन्यावकारी आसा. म्हणल्यार 21 टक्के. तातूंतल्या 47 आमदारांनी दिल्या ती म्हायती पळयल्यार तांचेर गंभीर स्वरुपाचे गुन्यावकारी आरोप आसात. कांय जाणांनी आपणे वयल्या न्यायालयांत अर्ज केला अशी म्हायती दिल्या. देखून हो आंकडो सारको मेळना.

तरिकूय म्हायती दिल्या तातूंत एके दिल्ली विधानसभेंत 43 टक्के आमदारांचेर गुन्यावकारी स्वरुपाचे आरोप आसात. तातूंतल्या णव टक्के आमदारांवेले आरोप गंभीर स्वरुपाचे आसात. ताचे फाटोफाट नंबर लागता तो मध्य प्रदेशाचो. थंय 25 टक्के आमदार गुन्यांवकारी फाटभुंयेचे आसात. तातूंतले 11 टक्के गंभीर स्वरुपाचे आरोप आशिल्ले. ते मानान हेर राज्यांनी उणे आमदार आसात, पूण गुन्यांवकारी फाटभुंयेचे  आमदार थंयूय आसात.

दिल्लींत काँग्रेसीन 30 टक्के गुन्यांवकारी आरोप आशिल्ल्या राजकारण्यांक  उमेदवारी दिल्ली जाल्यार भाजपान 35 टक्के उमेदवारांक. मध्य प्रदेशांत काँग्रेसीन 31 टक्के गुन्यांवकारी फाटभुंयेच्या लोकांक उमेदवारी दिल्ली जाल्यार भाजपान 22 टक्के गुन्यांवकारी फाटभुंयेच्या लोकांक.

म्हत्वाचो प्रस्न आसा तो हे सगळे पक्ष फुडल्या वेंचणुकांनी ह्याच लोकांक परत तिकेटी दितले काय कितें तो. दिवपाक कायद्यान अडचण ना. हाचे पयलीं गुन्यांवकारी म्हूण दोशी थारिल्ल्यांकूय दिवपाक जाता. कारण सर्वोच्च न्यायालयाचो हो निवाडो हाचे फुडें जो गुन्यांवकारी म्हूण दोशी थारता तांकां लागू जाता. पूण एक फावट न्यायालयान दोशी थारायलो काय आपसूकच तो अपात्र थारता. वयल्या न्यायालयांत अपील हो डिफॅन्स जावपाक शकना. असल्या वेळार सगळे पक्ष कितें भुमिका घेतात तें पळोवचें पडटलें.

ते भायर सगळ्याच गुन्यांवांनी दोशी थारलो म्हूण खासदार वा आमदार अपात्र थारना. लोकप्रतिनिधी कायद्याच्या कलम 8 तल्या 1, 2 आनी 3 उप-कलमां खाला येवपी गुन्यांवां खातीर ते अपात्र थारतात. हातूंत भोवतेक सगळ्या म्हत्वाच्या गुन्यावांचो आसपाव आसा. (चौकट पळयात) म्हणल्यार भ्रश्टाचार धरून जातीयवादी करणी, खून, बलात्कार, स्मगलिंग, राष्ट्रध्वज वा राष्ट्रगीताचो अपमान, अतिरेकी करणी अशें सगळें कितें. पूण फकत दोशी थारलो म्हूण जायना. न्यायालयान उणीच दोन वर्सांची ख्यास्त दिली जाल्यारूच तो अपात्र थारता. मागीर फुडलीं 6 वर्सां ताका वेंचणूक लढोवपाक मेळना.

अपात्र थारावपी गुन्यांव

लोकप्रतिनिधी कायद्याच्या कलम 8 (1), (2) आनी (3) खाला दिल्ल्या ह्या गुन्यांवां खातीर उणीच दोन वर्सांची ख्यास्त जाली जाल्यार खासदार वा आमदार आपसूकच अपात्र जाता.

  • धर्म, जात, वर्ण, जल्म, प्रदेश, भास अश्या प्रस्नांवेल्यान समाजांत तेढ निर्माण करून भौशीक एकचाराक बादा हाडप
  • राष्ट्रध्वज वा राष्ट्रगीताचो अपमान करप
  • लांच दिवप, घेवप वा भ्रश्टाचारी करणेंत वांटेकार जावप
  • पदाचें वजन वापरून वेंचणूक प्रक्रियेंत आडखळी हाडप
  • बलात्कार, खून वा बायलेकडेन क्रूर करणी
  • धर्मीक कृत्यांक आडखळ हाडून दुस्मानकाय तयार करप
  • अस्पृश्यता वा सतीचो पुरस्कार
  • स्मगलिंग, ड्रग्सांचे गैरवेव्हार वा परकी चलनाचो गैरवेव्हार
  • आकांतवादी करणेंत वांटेकार


ह्या निवाड्यांत तांत्रीक दोश आसात. अपिलाची ढाल आतां वापरपाक मेळना आनी ह्या कोर्टांतल्यान त्या कोर्टांत खो खो खेळत सत्ता भोगपाकूय मेळना. पूण समजा अपिलांत गेल्लेकडेन वयल्या कोर्टान त्या खासदार वा आमदाराक दोशी थारायलो जाल्यार ताची अपात्रताय रद्द जावंक शकना. कायद्यान हो ताचेर अन्याय. कारण राजकारण आज इतल्या थराक पावलां कीं निर्दोश मनश्याक दोशी थारावपाचेय प्रकार सर्रास घडटात.

आमच्या गोंयांतूय अश्यो केशी आसात. राष्ट्रध्वजाचो अपमान धरून प्रेयसीक मारून उडोवपा सारके कितलेशेच राजकी कारस्थानांचे आरोप. अश्या वेळार सर्वोच्च न्यायालयाचो हो निवाडो अन्यायकारक थारपाक शकता. तेन्ना घडये आज ना फाल्यां सर्वोच्च न्यायालयूच आपल्या निवाड्यांत बदल करपाक शकता, वा सगळेच खासदार एकठांय जावन परत एक दुरुस्ती विधेयक हाडपाक शकतात.

तेन्ना फकत न्यायालयां आनी कायद्यांतल्या तरतुदींनी हो प्रस्न केन्नाच सुटचो ना. हो प्रस्न पुरायपणान सुटपाक शकता फकत लोकांच्या न्यायालयांत. तोय तोंडांतल्यान एक उतर काडिनासतना. फकत एक बटन दामून. इलॅक्ट्रॉनिक मतदान यंत्राचो. एडीआरासारकी संस्था आज सगळ्या उमेदवारांची फाटभुंय पुराय विश्लेशण करून दिता. चडसो मतदार आतां सु-शिक्षीत जाला. तातूंत भोवमत तरणाट्यांचें आसा. तांणी आपली सदसदविवेकबुद्द वापरली जाल्यार कितलेशेच गुन्यांवकारी लोकसभा आनी विधानसभेंत पावचेच नात.

पूण दुर्दैवान आज त्याच लोकांचो उदो उदो चल्ला. तांचेवेले आरोप सिद्ध जावंक नात असो युक्तिवाद घेवन जातीयवादी, दंगली पेटोवपी, बलात्कारी, स्मगलर, भ्रश्टाचारी, गुंड अशे सगळ्या तरांचे गुन्यांवकारी वेंचणुकांची तरंगां नाचयतात. आनी आमीय तांचें जैत हीच आमची विजयादशमी म्हूण समजून लोकशायेचो दसरो मनयतात. दर पांच वर्सांनी. होच दसरो आतां परत येवपाचो आसा. लोकसभेचो. त्या दसऱ्याचीं तरंगां नाचोवपाचीं नवरात्रां केन्ना सुरू जाल्यांत. दसऱ्या दिसा कितें करपाचें तें आतां मतदारांनी थारावंक जाय.

जर तें शक्य ना, जाल्यार एकूच विचार मनांत येता. दावूद इब्राहिम वा छोटा राजनान चूक केली. गरजे भायर ते अटक चुकोवपा खातीर देशाभायर वचून रावले. तांणी वेंचणूक लढोवपाची. तांचे खातीर विधानसभा वा लोकसभेइतली सुरक्षीत सुवात नासपाची....

Blogger's Profile

Sandesh Prabhudesai

Sandesh Prabhudesai is a journalist, presently the Editor of goanews.com, Goa's oldest exclusive news website since 1996. He has earlier worked as the Editor-in-Chief of HCN and Prudent, Goa's TV channels and Editor of Sunaparant, besides working as a reporter for Goan and national dailies & weeklies in English and Marathi since 1987. He also reports for the BBC. He is also actively involved in literary and cultural activities.

Drop a comment

Enter The Code Displayed hereRefresh Image


Related Blogs