विद्वत्तेचो उच्च-वर्णीयः अमृत कासार

By Sandesh Prabhudesai
17 September 2017 21:39 IST

अथक कश्टांतल्यान वकिलीमेरेनचें शिक्षण घेवन सु-शिक्षीत जाल्ल्या अमृतबाब कासारान गोंयांत येवन प्रॅक्टीस सुरू केली तेन्ना जात आनी अर्थीक परिस्थितीवेल्यान ताचें मानसीक खच्चीकरण करपाचे खूब यत्न जाले अशें आतां कितलेशेच ताचे इश्ट सांगतात. पूण जो अमृतबाब कासार हावें पळयला ताची वर्णी विद्वत्तेच्या मळार कितलिशीच उच्च पावंड्यार लागताली. तें रसायनच वेगळें आशिल्लें. गोंयांखातीर ताणें केल्लें कार्य आगळेंच आशिल्लें. आनीकय खूब म्हत्वाचें कार्य तो करपाचो आशिल्लो. देखूनच कांक्राच्या दुंयेसान तो अनपेक्षीतपणान वचप हें ताच्या कुटुंबाचें जितलें लुकसाण तितलेंच पुराय गोंयचें.

घटनातज्ञ कोणय जावं येता. आसातय कितलेशेच. पूण अमृतबाब राज्यघटनेकडेन जावं वा सगळ्या कायद्यांकडेन, एके वेगळेच नदरेन पळयतालो. ती नदर म्हत्वाची आशिल्ली. तो फकत कायदो विस्कटायनाशिल्लो वा ताचीं कुसां काडीत बसनाशिल्लो. जावं भारतीय संविधान वा जावं कायदे, ते सामान्यांतल्या सामान्य आनी निरपराधांतल्या निरपराध लोकांखातीर आसतात ही नदर म्हत्वाची. ती नदर अमृतबाबाकडेन आशिल्ली. देखून ताचो मुळावो मतितार्थ मतींत घेवन तो कायद्याची विस्कटावणी करतालो. भोवजन हा ताचो गाभो धरून. भौस हें ताचें मूळ धरून. कोणा एकल्या सुवार्थी आनी संधीसाधू गिरेस्त व्यक्तिच्या तो कायदो फायद्याक कसो पडटलो हें मतींत धरून तर निखालस न्हय.

आनी ही नदर ताका दिल्ली ताचे स्वताचे जिणेन आनी ताच्या अणभवांनी. मिशनरी हें उतर सार्थ करून दाखोवपी फादर आंतोन पेरेरीसारको पाद्री तेन्ना दिवचले पावंक नाशिल्लो जाल्यार घडये अमृतबाब शाळेंतच पावनाशिल्लो. फादरान अशे कितलेशेच भुरगे दिवचलेंतल्यान घडयले. घराघरांनी भोंवन हीं माणकां मोतयां सोदून काडलीं, तांकां शाळेंत हाडून बसयले. फकत शिक्षण दिलेंना जाल्यार तांचेर संस्कार केले. तांच्या सत्वाची जाणविकाय तांकां करून दिली. तांच्या आंगापांगांत जिद्द रुजयली. तेच जिद्दीचे बळग्यार अमृतबाब सायकल ताणीत दिवचलच्यान सद्दां म्हापश्यां सेंट झेवियर कॉलेजींत गेलो आनी उपरांत पयसो-अडको हातांत नासतना लेगीत काम करून शिकतलों म्हूण पुण्यांत पावलो. येतना-वतना सगळ्या पाद्रींक एक पाटल्यांत घालून तांच्यो बकच्छायो करतल्या सभाग्यांनी होय इतिहास जाणून घेतल्यार वायट न्हय.

अमृतबाबामदलो सॅक्युलर भारतीय नागरीक हो असो अणभवांच्या बळग्यार घडला. आनी ह्या हिऱ्याक पैलू पाडपाचें काम त्या पुण्यनगरीन केलां. समाजवादी विचारांच्या व्हड व्हड फुडाऱ्यांचीं व्याख्यानां आयकप, जमता तांचेलागीं वचून आपलें गिन्यान वाडोवप, पुस्तकांच्यो चाळण्यो करून बुद्द वाडोवप हातूंतल्यानच तो तेन्ना समाजवादी चळवळिचें फुडारपण करपी राष्ट्र सेवा दलाक लागीं जालो. 1977 वर्सा महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचो उत्तर गोंय खासदार जावन तो दिल्ली गेलो तेन्नाय परत ताचे मार्गदर्शक आशिल्ले ते मधू दंडवते सारके कितलेशेच समाजवादी खासदार. आनी गोंयांतय तो वावुरलो तो परत राष्ट्र सेवा दलाच्याच साथींवांगडा; न्हय मगोवाले, न्हय काँग्रेसवाले. उरफाटें ताचे हे समाजवादी नदरेनच ताका राजकारणांत मार दिलो.

1977 चे वेंचणुकेंतलें अमृतबाबाचें जैत हें अजापाचें आशिल्लें. आणीबाणी उपरांत जाल्ले हे वेंचणुकेंत भारतभर काँग्रेसीचो धूप जाल्लो आनी जनता पार्टीन जैत मेळयल्लें. पूण गोंयांत मात दक्षिणेक काँग्रेसीचो एदुआर्द फालेर जाल्यार उत्तरेक मगोचो अमृतबाब कासार वेंचून आयिल्लो. तेन्नाचो काँग्रेसीचो खासदार पुरुषोत्तम काकोडकाराक 33 हजार मतांनी हारोवन आनी 44 टक्के मतां घेवन. जनताच्या शिवाजी देसायाक तिसऱ्या नंबराचेर धुकलून. पूण निमणे मगोचे तिकेटिचेर उबो राविल्लो अमृतबाब समाजवादींच्याच मुशिंतल्यान घडिल्लो. म्हणटकीर लोकसभेंत पावतकीर हो फकीर जनताचेच मशिदींत पावलो.

म्हाका मेळ्ळे ते म्हायती प्रमाण अमृतबाबान लोकसभेंत दोन म्हत्वाचे प्रस्न काडले. एक सत्तरीच्या मोकाश्यांचो. आनी दुसरो मायनिंगाचो. तेन्ना गोंयांत मगोची राजवट चलताली. शशिकलाताई काकोडकार मुख्यमंत्री आशिल्ली. प्रतापसिंग राणे तिचे मंत्रीमंडळांत मंत्री आशिल्लो. मोकाशे आनी मायनिंगाचे प्रस्न खाशे आनी मिनेरांक उस्तुरे गेले. ताईचो घोव – भावोजी – गुरुदत्त काकोडकारान खंय अमृतबाबाक गोंयां आपोवन बरोच उजरायलो. हाका लागून मगोचें फुडारपण आनी अमृतबाब हांचेमदलें अंतर वाडत गेलें. जनताची राजवट अडेच वर्सांभितर कोसळ्ळी. भारतभर इंदिरा गांधीचें वारें जावन काँग्रेस परत सत्तेर आयली. पूण अमृतबाबाक मगोची तिकेट परत दिलिना. ती संयोगिता राणेक दिली. आनी परत एक फावट काँग्रेस उमेदवार पुरुषोत्तम काकोडकाराक हारोवन ती वेंचूनय आयली. भोवजनांचे कळिचे प्रस्न घेतले ते अमृतबाबाक भुजले. तेयबी भोवजनांच्याच पक्षाकडल्यान.

मगोकडलो हो हनिमून सोंपलो. उपरांत अमृतबाब परत राजकारणांत सक्रीय जालो तो 1988 वर्सा रेंदेर-रांपणकारांचो फुडारी माथानी साल्ढाणा, कामगार फुडारी क्रिस्तोफर फोंसेका, फादर ब्राझ फालेर अशे सगळे एकठांय येवन गोमंत लोक पक्ष काडलो तेन्ना. अमृतबाब ह्या पक्षाचो अध्यक्ष आशिल्लो. तांणी ‘गोवन वीकली’ हें इंग्लीश सातोळेंय काडिल्लें. पूण कश्टकऱ्यांच्या ह्या पक्षाचो 1989 चे विधानसभा वेंचणुकेंत लोकांनी धूप केलो आनी काँग्रेसीक परत वेंचून हाडली. मागीर अमृतबाबान राजकारण पुरायेन सोडलें आनी वकिली नेटान सुरू केली. ते उपरांत बद्द 1996 चे लोकसभा वेंचणुकेंत उमेदवार मेळना म्हुणून काँग्रेसीन अमृतबाबाक राजी करून उबो केलो. पूण थंयूय ताका मगोच्या रमाकांत खलपान उडयलो. मागीर हालीं परत सल्लागाराच्या रुपांत अमृतबाब मात्सो सक्रीय जाल्लो तो ह्या वर्सा 2017 त जाल्ले विधानसभा वेंचणुकेंत आम आदमी पार्टीखातीर. ही इतलीच ताची राजकी कारकिर्द. तो येसस्वी राजकारणी जालोना. कारण ताका तडजोडी जमनाशिल्ल्यो, कात दाट नासली आनी पांय मातयेचेच उरिल्ले. खासदार आसतना तर अमृतबाब खंय दाबोळे विमानतळार देंवतालो आनी बशीन दिवचले वतालो. लोकांक असले राजकारणी आवडनात.

जितलो कोंकणी चळवळिचो कार्यकर्तो तितलोच मराठीचोय मोगी. विद्यार्थी आसतना ओपिनियन पोलाचे चळवळींत आपूण कसो वावुरलां तें अभिमानान सांगतालो. उपरांत गोमंत लोक पक्षांत तर सगळे कोंकणीचेच मोगी आशिल्ले. आनी पुण्यासावन येतकीर तर ताणे दिवचल शारांत छापखानो सुरू केल्लो आनी ‘सरिता’ नांवाचें एक मराठी मासिकय तो काडटालो. पारंपारीकपणान एकामेकांचे कट्टर विरोधक आशिल्ल्या ह्या दोनय कॅम्पांनी तो तितल्याच सहजपणान वावुरतालो. कारण भास आनी भाशावादाचे कितलेशेच फुडें वचून जें राजकारण आनी समाजकारण आसा ताचो अमृतबाब फुडारी आशिल्लो. भाशावादाच्या संकुचीत राजकारणाचो न्हय. देखूनच तर तो सगळ्यांकूच आपलोसो दिसतालो. लोक विस्वासान ताचेकडेन आपल्यो केशी घेवन वताले. शेतकार, कुळां, मुंडकार, कश्टकरी, दलीत अशे सगळे. अमृतबाब गेलो तेन्ना ताच्या घराभायर हे सगळे लोक दुकां गळयत उबे आशिल्ले ते ताकाच लागून. आपणाक आतां कोण वाटायतलो अशीं मोनी प्रस्नचिन्नां तोंडार घेवन.

मयेंच्या इव्ह्यॅक्यू प्रॉपर्टीचो प्रस्न खोलायेन अभ्याशिल्लो तो एका अमृतबाबानच. मयें विमुक्ती समितीचो तो खांबो आशिल्लोच. पूण भाजपासारक्या नव्या दमाच्या पक्षान मयें प्रस्नाचे राजकी भांडवल केलें तेन्ना मार्गदर्शन घेवपाक ते गेले अमृतबाबाकडेनच. मात विधानसभेंत आमदार म्हुणून मयेंचो प्रस्न घेवन वचपाक अमृतबाबासारको राजकारणी मयेंकारांक कित्याक योग्य दिसलोना तें मात एक कुवाडेंच कशें. पर्येंच्या भुमिका देवस्थानांतल्या वा मडकयच्या नवदुर्गा देवस्थानाच्या सेवेकऱ्यांचे वतीन म्हाजनांआड अमृतबाबान दिल्लीं कायदेशीर झुजां हीं तर तांचे वकिली कुशळटायेचो कळस कशीं. तांच्यो ह्यो पालख्यो आतां फुडाराक कोण उबारतलो होच प्रस्न आतां सगळ्यांक पडला.   सगळ्या तरांचें कायदेशीर सल्ले घेवनपसून ताका एडव्होकेट जनरल करचो अशें खंयच्याच सरकार पक्षाक कित्याक दिसलेंना तें सांगपाची मात गरज ना. जें लोकसभेंत जाल्लें तेंच घडये हांगां परत जाताशिल्लें. सत्तेर वतकीर सगळेच कायदेशीर सल्ले लोकांक जाय तशे दिवपाचे नासतात. लोकांक शिंगां लावपाकय कळचें पडटा. तें अमृत कासार ह्या पिश्याक कळनाशिल्लें. मागीर खंयचो शाणो ताका इतलें म्हत्वाचें पद दितलो?

अमृतबाबाचें आनीक एक खाशेलेंपण आशिल्लें तें म्हळ्यार पुर्तुगेज कायद्यांची जबरदस्त जाण. ह्या कायद्यांचे आनीकय पंडीत गोंयांत आसात. पूण ह्या कायद्यांकडेन पळोवपाची अमृतबाबाची नदर वेगळीच. जितली भौशीक तितलीच तळागाळांतल्यांक न्याय दिवपाची. ह्या कायद्यांचो ताणे लायिल्लो मतितार्थ पोर्तुगीज सोशलिस्ट रिपब्लिकाचे कानशेर घासून तयार केल्लो. लिस्बनाच्या वाचनालयांनी बसून ताणे कितलिशीच अतिरिक्त म्हायती जमयल्ली. विवेकनिश्ठ विचारसरणेचेर आदारून ह्या कायद्यांचे ताणे अर्थ लायिल्ले. हाचेर थोडेंभोव लिखाण अमृतबाबान केल्लें. पूण आतां खोलायेन वचून ताची विस्कटावणी करपाचो ताणे निश्चेव केल्लो. गोंयच्या आनी सामान्य गोंयकारांच्या फुडाराखातीर तें साप्प गरजेचें आशिल्लें. आपूण कांक्राच्या दुंयेसांतल्यान पुराय बरों जालां आनी आतां फकत हेंच लिखाण करतलों  हें थारावन तो पुर्वतयारेकय लागिल्लो. पूण गोंयांत येता म्हणसर दुयेंस परत चाळवलें आनी काळान घात माल्लो.

ते साल्वार जाले. गोंयकार फोंडांत पडले...

Blogger's Profile

Sandesh Prabhudesai

Sandesh Prabhudesai is a journalist, presently the Editor of goanews.com, Goa's oldest exclusive news website since 1996. He has earlier worked as the Editor-in-Chief of HCN and Prudent, Goa's TV channels and Editor of Sunaparant, besides working as a reporter for Goan and national dailies & weeklies in English and Marathi since 1987. He also reports for the BBC. He is also actively involved in literary and cultural activities.

Drop a comment

Enter The Code Displayed hereRefresh Image


Related Blogs