जोगळेकर सर आमचेर ‘अन्याय’ करून गेलो...

By Sandesh Prabhudesai
22 August 2017 21:28 IST

एक ना एक दीस संवसार सोडून सगळ्यांक वच्चेंच पडटा. पूण कांय जाण वतना संवसाराचेर अन्याय करून वतात. जोगळेकर सर तातूंतलो. हो मनीस 89 वर्सां जगलो. निमणेमेरेन धडधाकट. स्वता स्कूटर चलोवन भोंवतालो. तितल्याच किंवाट्यान उलयतालो. मुद्देसूदपणान बरयतालो. ‘आतां आठवत नाही सगळं काही’  अशें सांगीत अचूक यादी सांगतालो. वैचारीक कार्यावळींक मुजरत हजेरी लायतालो, तोखेतालो, तिडकतालो, वाद घालतालो. गिन्यानाचें भांडार आशिल्लेंच, पूण अणभवांचो खजिनो भरून ओत्तालो. ताका आमी कितलें सांगलें, सर आत्मचरित्र लिहा. कारण तुमचं चरित्र हा गोव्याच्या इतिहासाचा एक महत्वाचा भाग आहे. पूण निमणेमेरेन आयकलेंना. आत्मचरित्र कशेंच बरयलेंना.

जोगळेकर सर गेलो आनी गोंयच्या इतिहासाचो एक म्हत्वाचो भाग कोणाकच कळनासतना काळाचे घोलींत गुप्प जालो. सासणाचो. देखूनच तांचेबद्दल नितांत आदर दवरून नमळायेन म्हणीन - गोंयच्या इतिहासाचेर जोगळेकर सरान केल्लो हो अन्याय ताका माफ ना.

कारण र वि जोगळेकर हें व्यक्तिमत्व आशिल्लेंच तशें भोवआयामी. जितलो हाडाचो शिक्षक तितलोच मैदानी खेळांचो राजा. उदकांत नुस्तें कशें पेंवतालो आनी मैदानार बांगर बैल कसो खेळटालो. कमयल्ली शरीरयश्टी आनी बुद्धिमत्ता हातूंतली चड कसदार खंयची असो प्रस्न पडचो अशें सर्वंगी व्यक्तिमत्व. आनी ताच्याकय चड म्हत्वाचें म्हळ्यार ओपन बूक. दाखय-लिपय काय ना. एका तेंपावेलो राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचो हाडाचो स्वयंसेवक एक दीस सरळ कुशीक सरलो आनी वेळ येता तेन्ना संघांतल्या चुकांचेर बोट दवरीत गेलो. मात कोणेय संघाचेर आडवी-तिडवी टिका केली तेन्ना मात संघाची ढाल कसो उबो रावलो.

म्हाका सरान शाळेंतय शिकयलें ना आनी मैदानाचेर वा नागेशीचे तळयेंतय. काणकोणां हायर सेकंडरी जातकीर कॉलेज करपाक मडगांवां आयलों आनी विद्यार्थी चळवळींत पडलों तेन्नासावन कांय जाण गुरू मेळ्ळे तातूंतलो एक जोगळेकर सर. काणकोणां शिकतनाच हांव मडगांवां येवन आणीबाणी उपरांत जाल्ले लोकसभा वेंचणुके वेळार गोंयच्या आनी राष्ट्रीय पावंड्यावेल्या फुडाऱ्यांचीं भाशणां आयकतालों. तातूंत दरेके सभेवेळार आंगार कांटो हाडटालो तो जोगळेकर सर. उपरांत आपटलो तो ‘राष्ट्रमतां’तल्या पत्रांतल्यान आमचे मार्क्सवादी पीएसयूचेर तुटून पडटना. ताच्या मुद्देसूद पत्रांक जाप दितनाच आमी चड मुद्देसूद बरोवपाक शिकले. ताची रसाळ तितलीच तिखट आनी घणाघाती तितलीच व्हांवती भाशा शैली हो म्हज्यांतल्या पत्रकाराचो निमणेमेरेन नित्यनेमाचो वर्गपाठ उरलो. फाटल्या सप्तकांत ‘लोकमतां’त बरयल्ल्या लेखामेरेन.

म्हाका हालींच एक दीस गोमंत विद्या निकेतनांत मेळिल्लेकडेन विचारलेंयबी सरान – ‘अरे, इतंक सहज सुंदर कसं काय रे लिहितोस?’ हावेंय तितलेच अभिमानान सांगलें – ‘सर, असलीच काही सुंदर शैली तर ती तुमच्याकडनं शिकलोय. आणि खटकत असेल तर तो माझा दोष आहे.’ सराची ताचेर सोबीत हांसत (सर खूप सुंदर हांसतालो) मिश्कील प्रतिक्रियाः ‘आज मी दोन घास जास्त जेवणार. तृप्तीचे.’

हांव एकलव्य जावन ह्या द्रोणाचार्याकडल्यान कितलें शिकलां तें तो खंय जाणा आशिल्लो?

सराकडल्यान आनीक एक गजाल हांव मुजरत शिकलों. खंयच्याय व्यक्तिच्या मतांक विरोध करचो वा तेंको दिवचो, त्या व्यक्तीक न्हय. आनी कुड्डेपणान तर न्हयच न्हय. संघाचो कडवो समर्थक आशिल्ल्या जोगळेकर सराइतलो कट्टर संघविरोधक हावें अजून पळयल्लो ना. मनाक दिसता तें सरळ उलोवन वतालो. तेंय कारणमिमांसेसयत. मनांत कसलेंच कोडूपण दवरनासतना.  बऱ्याचें कवतूक करचें आनी चुकांचेर टिका आयकुची जाल्यार ती जोगळेकर सराकडल्यान.

गोंयांत संघाइतलोच जनसंघ घट करपांत सांगलीच्यान येवन गोयांत एकरूप जाल्ल्या ह्या स्वयंसेवकाचो खूब व्हडलो वांटो आसा. आनी त्याचबरोबर संघाचेच चौकटींत रावनासतना उक्त्या मनान आपली विद्या, शक्ती आनी कुशळटाय शाळांतल्या वर्गांनी, मैदानावेल्या खेळांनी आनी न्हंया-तळयांनी दिलखुलास शिंवरून उडोवपी ह्या शिक्षकाची समर्पीत वृत्ती कोणेय शिकून घेवपासारकी आसा. जोगळेकर सर मुळांत एक शिक्षक काय कुळान एक राजकी संघटक काय आपलेच धुंदेत डुलत वचपी तत्वनिश्ठ हत्ती ह्या प्रस्नाची जाप म्हाका केन्नाच मेळ्ळी ना. थोडीं व्यक्तिमत्वां आसतातच तशीं अश्टताशी. संघवालो आसूनय तो केन्ना संघवालो दिसलो ना, शिक्षक आसून आयच्या पुस्तकी शिक्षकाचे व्याख्येंत केन्ना बसलो ना आनी राजकी परिपक्वता आसून लेगीत बदलत वचपी राजकारणाचे खातोणांत केन्ना तिगलो ना. केन्नाय कोणाचेर मुद्देसूदपणान आपल्या लिखाणांतल्यान तुटून पडटालो तेन्ना ‘ते’ सांगताले – ‘ताचेकडेन कोण लक्ष दिता रे?’ प्रत्यक्षांत, सराचो प्रतिवाद करपाची तांक त्या राजकारण्यांमदीं केन्नाच नासताली. देखून अनुल्लेखान मारपाचो आव हाडटाले. मतां आवडलीं नात तेन्ना सरान कोणाकूच सोडलो ना, आनी भुमिका आवडली तेन्ना वेंगेत घेतलेबगर केन्नाच सोडलो ना.

 

संघाचो प्रचारक जावन गोंयांत आयिल्लो हो स्वयंसेवक आरएसएसाकडल्यान पयस कित्याक गेलो तें आमकां सराच्याच उतरांनी वाचपाक जाय आशिल्लें. कारण सर जितलो सडेतोड तितलोच आपल्या प्रांजळ मतांकडेन प्रामाणीक. जनसंघ आनी उपरांत भाजपाचें मुळावण गोंयांत घालपाक सराचो वांटो ल्हान ना. संघाच्या शिबिरांपरस उपरांत सर प्रागतीक मेळाव्यांनी चड दिसपाक लागिल्लो. ही वैचारीक बसका बदलपाक राजकारण खेरीतच कारण नाशिल्लें. सराचें हें वैचारीक संक्रमण फकत गोंयांकच न्हय, पुराय भारत देशाखातीर गरजेचें आशिल्लें. आयचे फाटभुंयेर तर चडूच. पूण – ‘मी काही एवढा मोठा माणूस नाही रे’ – अशेंच म्हणीत सर तें टाळीत गेलो. गोंयच्या इतिहासीक दस्तावेजाचेर अन्याय करून गेलो.

1984 वर्सा मडगांवां जाल्ली विधानसभा वेंचणूक ही गोंयांतली एक इतिहासीक स्वरुपाची घडणूक. फकत बाबू नायकाची मक्तेदारी काबार करून अपक्ष उमेदवार उदयबाब भेंब्रेक वेंचून हाडप इतल्यापुरती ती मर्यादीत नाशिल्ली. गोंयांत अशे तरेची वेंचणूक ताचेपयलींय जाली नाशिल्ली आनी आजूनमेरेन जाल्ली ना. राजकारणी, सामाजीक वावुरपी, लेखक, कलाकार, विद्यार्थी, वेवसायीक, विचारवंत आनी जनसामान्य अशे सगळे घटक एकठांय येवन जाल्ली लोकशायेंतली ती एक ल्हानशी क्रांतीच आशिल्ली म्हळ्यार जाता. गोंयांक पिडीत आयिल्लो कोंकणी-मराठी वाद कुशीक काडून एकठांय आयल्यार कितें जावंक शकता ताची मडगांवची ती वेंचणूक म्हळ्यार जिती जिवी देख जावन उरली. तातूंत शिंवाचो वांटो जोगळेकर सराचो आशिल्लो. कसल्याच हितसंबंदांची सराक पर्वा नाशिल्ली. देखून ताचेर बरोवपाच्या इतिहासाक सरूच चड न्याय दिवपाक शकपाचो.

आणिबाणीचो तो भिरांकूळ काळ आनी जिवाची पर्वा करिनासतना त्या होमखणांत उडी घेतिल्ले दावे-उजवे. सर तातूंतलो एक फुडारी. भारताच्या इतिहासांतल्या एका काळ्या पर्वाचो साक्षीदार. आमच्यासारके तरणाटे उपरांतचे विद्यार्थी चळऴींत मार्क्सवादाकडेन गेले खरे, पूण जोगळेकर सर हें आमचें प्रेरणास्थान उरलेंच. कारण आणिबाणी सोंपून जनता-पर्व आयलें, आपल्याच करण्यांनी तें पडलें आनी परत इंदिरा-पर्व आयलें आनी उपरांत मोदी-पर्वामेरन येवन सध्या तें थांबलां. ह्या सगळया पर्वांभीतर तरणाट्यांचेर विस्वास दवरून आपल्या आंगांतली धग तांच्या शिरंतरांनी व्हांवोवपी थोडेच उरिल्ले. तातूंतलो जोगळेकर सर एक. ह्या पर्वांचो आढावो सराच्या सपासप पूण तितलेच शिस्तबद्ध चलपी लिखणेंतल्यान जाय आशिल्लो.

जोगळेकर सराचो शिक्षक म्हुणून गोंयांत गेल्लो काळ हो गोंयांतल्या शिक्षणाचो सुवर्णकाळ. ताची देख सराच्या अणभव विश्वांतल्यान आयच्या शिक्षकालागीं वचपाची गरज आशिल्ली. वर्गांत, वर्गाभायर, घरा वतकीर आनी शिक्षण सोंपून जिणेचो संघर्श सुरू करतना लेगीत मार्गदर्शक म्हुणून कांय शिक्षक आपल्या विद्यार्थ्यांखातीर वावुल्ले. तातूंतलो एक जोगळेकर सर. मडगांवचे इतिहासीक वेंचणुके उपरांत लोकसेवा समितीन नगपालिका वेंचणूक जिखली तेन्ना वाचनालय समितीचेर रावन ह्या व्यासंगी शिक्षकान जें मोलादीक कार्य केलां ताका जाप ना. ताचेफाटली ताची वैचारीक भुमिका आज गोंयांक वाचनालय चळवळ मुखार व्हरपाक गरजेची आशिल्ली. देखून सरान बरोवपाक जाय आशिल्लें.

पूण सरान आयकलेंना. आपल्या हट्टी आनी हटवादी सभावाक धरून. अजुनूय सराचीं सगळीं बरपां एकठांय करून तांची वर्गवारी करीत जाल्यार त्या खजिन्यांतलीं चार माणकां-मोतयां हाताक लागपाक शकत. आनी तें केलें जाल्यारच ती जोगळेकर सराक खरीं आर्गां आसतलीं.

कारण निखटीं चार दुकां गळोवन विसरून वचपाइतलो जोगळेकर सर बा सी मर्ढेकराचो विडयो फुंकीत मरून गेल्लो ‘गणपती वाणी’ निखालस नाशिल्लो...

Blogger's Profile

Sandesh Prabhudesai

Sandesh Prabhudesai is a journalist, presently the Editor of goanews.com, Goa's oldest exclusive news website since 1996. He has earlier worked as the Editor-in-Chief of HCN and Prudent, Goa's TV channels and Editor of Sunaparant, besides working as a reporter for Goan and national dailies & weeklies in English and Marathi since 1987. He also reports for the BBC. He is also actively involved in literary and cultural activities.

Drop a comment

Enter The Code Displayed hereRefresh Image


Related Blogs